Nghị định 255/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 đã chính thức được Chính phủ ban hành, đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong khung pháp lý về quản lý giá chuyển nhượng (Transfer Pricing) tại Việt Nam. Với việc thay thế các văn bản cũ như Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP, Nghị định 255 kỳ vọng sẽ tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế (như BEPS của OECD).
Mục tiêu và nguyên tắc quản lý thuế theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Nghị định 255 tập trung vào việc ngăn chặn hành vi chuyển giá, xói mòn cơ sở tính thuế và chuyển lợi nhuận giữa các doanh nghiệp có quan hệ liên kết.
Khoản 1 Điều 3 của Nghị định nhấn mạnh: Người nộp thuế có giao dịch liên kết phải có trách nhiệm tự kê khai và xác định nghĩa vụ thuế dựa trên cơ sở so sánh với các giao dịch độc lập tương đương. Mọi yếu tố làm giảm nghĩa vụ thuế xuất phát từ quan hệ liên kết (chứ không phải từ bản chất kinh doanh thực tế) phải bị loại trừ khi tính thuế.
Cơ quan thuế sẽ dựa trên cơ sở này để thực hiện thanh tra, kiểm tra, đảm bảo sự công bằng giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Các trường hợp xác định "Bên có quan hệ liên kết" theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Để hỗ trợ doanh nghiệp tự rà soát, Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP liệt kê chi tiết các tình huống xác định quan hệ liên kết. Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:
- Tỷ lệ sở hữu: Một doanh nghiệp nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu của doanh nghiệp khác.
- Sở hữu gián tiếp qua bên thứ ba: Hai doanh nghiệp có ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu do một bên thứ ba nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp.
- Quan hệ tín dụng/bảo lãnh: Doanh nghiệp có quan hệ cho vay hoặc bảo lãnh mà trong đó bên cho vay/bảo lãnh nắm giữ ít nhất 25% vốn góp của chủ sở hữu bên vay, hoặc khoản vay chiếm ít nhất 50% vốn chủ sở hữu của bên vay.
- Kiểm soát điều hành: Các doanh nghiệp cùng chịu sự điều hành, kiểm soát bởi cùng một cá nhân hoặc nhóm người có quan hệ thân thích (vợ, chồng, cha, mẹ, con, anh chị em ruột...).
- Tổ chức tín dụng: Quan hệ giữa tổ chức tín dụng với các công ty con, công ty liên kết theo quy định của Luật Các tổ chức tín dụng.
Chi tiết Nghị định 255/2026/NĐ-CP về Quản lý thuế đối với giao dịch liên kết (Hình ảnh từ Internet)
Quy định "Khống chế chi phí lãi vay" tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Khoản 3 Điều 16 Nghị định 255/2026/NĐ-CP tiếp tục duy trì và siết chặt quy định về khống chế chi phí lãi vay đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết:
- Tỷ lệ trần (EBITDA): Tổng chi phí lãi vay được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN không vượt quá 30% của tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh trong kỳ cộng với chi phí lãi vay và chi phí khấu hao.
- Cơ chế chuyển tiếp: Đối với phần chi phí lãi vay vượt mức 30%, doanh nghiệp được phép chuyển sang các kỳ tính thuế tiếp theo, nhưng thời hạn tối đa chỉ trong vòng 05 năm kể từ năm phát sinh khoản chi phí vượt mức.
Lưu ý: Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và kế hoạch huy động vốn của các tập đoàn, doanh nghiệp có tỷ lệ vay nợ cao.
Nghĩa vụ hồ sơ và báo cáo theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP
Theo Điều 18, doanh nghiệp có giao dịch liên kết phải thực hiện nghiêm túc bộ nghĩa vụ kê khai, bao gồm:
- Kê khai thông tin: Thông tin về quan hệ liên kết và các giao dịch liên kết phải được minh bạch trong phụ lục tờ khai quyết toán thuế TNDN.
- Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết: Phải được lập, lưu giữ và sẵn sàng cung cấp cho cơ quan thuế khi có yêu cầu (Bao gồm: Hồ sơ quốc gia, Hồ sơ toàn cầu và Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia).
- Trách nhiệm báo cáo: Tuân thủ quy định về Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia đối với các tập đoàn đa quốc gia có quy mô lớn.
Hiệu lực thi hành của Nghị định 255/2026/NĐ-CP
- Thời điểm áp dụng: Nghị định 255/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.
- Kỳ tính thuế: Áp dụng bắt đầu từ kỳ tính thuế TNDN năm 2026.
- Sự thay thế: Kể từ thời điểm Nghị định này có hiệu lực, các văn bản cũ gồm Nghị định 132/2020/NĐ-CP và Nghị định 20/2025/NĐ-CP chính thức hết hiệu lực pháp luật.
