Ngày 29/9/2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 36/2025/QĐ-TTg, ban hành Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam mới, có hiệu lực từ 15/11/2025, thay thế Quyết định 27/2018/QĐ-TTg. Sự điều chỉnh quan trọng nhằm làm mới bức tranh cơ cấu kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển công nghiệp mới, và nhu cầu minh bạch hóa dữ liệu thống kê quốc gia.
Hiệu lực: từ 15/11/2025
Tổng quan về Quyết định 36/2025/QĐ-TTg
Quyết định 36/2025/QĐ-TTg ban hành hệ thống phân ngành kinh tế mới được sử dụng trong:
- Thống kê nhà nước
- Đăng ký kinh doanh
- Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành
- Công tác quản lý, giám sát và hoạch định chính sách
So với hệ thống ngành 2018, hệ thống mới được cập nhật theo định hướng tiệm cận chuẩn phân ngành quốc tế (ISIC), chi tiết hóa theo xu hướng kinh tế số, dịch vụ hiện đại, kinh tế xanh và các ngành mới xuất hiện trong nền kinh tế.
Cấu trúc hệ thống ngành kinh tế mới theo Quyết định 36: 5 cấp chi tiết hơn
1. Hệ thống phân loại gồm 5 cấp
Quyết định 36 giữ nguyên cấu trúc phân loại theo 5 cấp nhưng điều chỉnh số lượng mã ngành theo hướng chi tiết và chính xác hơn:
- Cấp 1: 22 ngành (ký hiệu A–V)
- Cấp 2: 87 ngành (mã 2 chữ số)
- Cấp 3: 259 nhóm (mã 3 chữ số)
- Cấp 4: 495 lớp (mã 4 chữ số)
- Cấp 5: 743 phân ngành nhỏ (mã 5 chữ số)
Số lượng phân ngành cấp 3 và cấp 5 được bổ sung đáng kể, phản ánh hoạt động kinh tế mới và chi tiết hóa sâu các lĩnh vực đang phát triển mạnh như dịch vụ trực tuyến, thương mại điện tử, hoạt động chuyên môn – công nghệ cao.
2. Bổ sung ngành hoàn toàn mới ở cấp 1
Một điểm mới nổi bật là việc bổ sung ngành V – Hoạt động của các tổ chức và cơ quan quốc tế vào cấp 1.
Điều này thể hiện xu thế hội nhập mạnh mẽ, đồng thời đưa nhóm hoạt động này vào khuôn khổ quản lý thống kê thống nhất.
Xem Danh mục ngành kinh tế Việt Nam. Tại đây
Những điểm mới quan trọng của Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam theo Quyết định 36
1. Tiêu chí xác định ngành được quy định rõ ràng
Quyết định 36 lần đầu tiên nhấn mạnh 3 tiêu chí phân định ngành, theo thứ tự ưu tiên:
- Quy trình sản xuất (công nghệ, phương pháp)
- Nguyên liệu đầu vào
- Đặc điểm sản phẩm đầu ra
Việc quy định tiêu chí cụ thể giúp:
- Tránh nhầm lẫn giữa các ngành có hoạt động tương tự
- Hạn chế tình trạng doanh nghiệp chọn mã ngành theo hình thức hoặc theo thói quen cũ
- Tạo sự thống nhất trong thống kê và đăng ký kinh doanh
Ngoài ra, Quyết định 36 còn làm rõ “gồm” và “loại trừ” cho từng ngành – điều mà hệ thống trước đây còn lỏng lẻo.
2. Cập nhật nhiều ngành nghề của kinh tế số và dịch vụ mới
Hệ thống ngành mới phản ánh xu hướng kinh tế hiện đại:
- Thương mại điện tử
- Sàn giao dịch trực tuyến
- Lập trình, phát triển nền tảng số
- Hoạt động trung gian dữ liệu
- Kinh tế sáng tạo, nội dung số
- Dịch vụ môi trường, năng lượng tái tạo
Đây đều là những ngành phát triển mạnh mẽ sau 2018 – thời điểm hệ thống cũ không còn theo kịp.
3. Điều chỉnh số lượng nhóm ngành và phân ngành
So với hệ thống cũ:
- Cấp 3 tăng thêm nhiều nhóm ngành mới
- Cấp 4 có sự sắp xếp và loại bỏ một số nhóm trùng lắp
- Cấp 5 bổ sung nhiều phân ngành chi tiết để phục vụ phân tích sâu từng hoạt động kinh tế
Nhờ vậy, doanh nghiệp khi đăng ký ngành nghề sẽ lựa chọn chính xác hơn, tránh đăng ký các ngành chung chung hoặc quá rộng.
Xem Danh mục ngành kinh tế Việt Nam. Tại đây
Ý nghĩa và tác động của Quyết định 36 đối với doanh nghiệp và quản lý nhà nước
1. Cải thiện chất lượng dữ liệu thống kê quốc gia
Việc phân ngành chi tiết đến cấp 5 giúp cơ quan thống kê:
- Thu thập dữ liệu chính xác
- Phân tích được xu hướng và cơ cấu ngành kinh tế
- Hỗ trợ dự báo tăng trưởng từng ngành
- Tối ưu hóa công tác hoạch định chính sách vĩ mô
2. Tăng tính minh bạch trong quản lý doanh nghiệp
Hệ thống ngành nghề rõ ràng giúp:
- Doanh nghiệp đăng ký đúng ngành nghề kinh doanh
- Cơ quan quản lý dễ kiểm tra, giám sát
- Hạn chế đăng ký ngành theo “điểm mù” hoặc không đúng bản chất hoạt động
- Thuận tiện trong việc thống kê, phân ngành đối tượng ưu đãi đầu tư hoặc ngành chịu rủi ro cao
3. Hỗ trợ phát triển kinh tế số và hội nhập quốc tế
Quyết định 36 tiệm cận hệ thống phân ngành quốc tế (ISIC), giúp:
- Số liệu thống kê Việt Nam dễ so sánh với thế giới
- Thu hút đầu tư nước ngoài thông qua chuẩn minh bạch
- Tạo nền tảng cho các ngành mới được pháp lý công nhận và quản lý
Đặc biệt, việc bổ sung hàng loạt phân ngành về công nghệ số thúc đẩy kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng.
Phân tích Quyết định 36/2025/QĐ-TTg: Những điểm mới trong Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (Hình ảnh từ Internet)
Những thách thức khi triển khai hệ thống ngành mới theo Quyết định 36
1. Chi phí chuyển đổi và đào tạo
Doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, có thể gặp:
- Chi phí cập nhật đăng ký ngành nghề
- Khó khăn khi xác định mã ngành phù hợp
- Nhu cầu được hướng dẫn cụ thể theo từng lĩnh vực
Các cơ quan địa phương cũng cần đào tạo nhân sự để áp dụng hệ thống mới.
2. Ranh giới ngành nghề phức tạp
Một số ngành mới, đặc biệt là dịch vụ số hoặc mô hình đa nền tảng, có thể:
- Nằm giao thoa giữa nhiều ngành
- Khó xác định ngành chính
- Gây tranh luận khi phân loại
3. Khó khăn trong thống kê dữ liệu lịch sử
Việc thay đổi hệ thống phân ngành khiến:
- Số liệu lịch sử theo hệ thống cũ khó so sánh trực tiếp
- Cần xây dựng bảng chuyển đổi (mapping) giữa mã ngành cũ và mới
- Dữ liệu theo chuỗi thời gian có thể phải phân tích lại
Doanh nghiệp cần làm gì khi hệ thống ngành kinh tế mới theo Quyết định 36 được áp dụng?
1. Rà soát ngành nghề đã đăng ký
Doanh nghiệp nên:
- Kiểm tra mã ngành đăng ký trước đây
- Đối chiếu với hệ thống ngành mới
- Xác định ngành cốt lõi và ngành kinh doanh thực tế
2. Cập nhật mã ngành nếu cần
Một số doanh nghiệp sẽ phải:
- Bổ sung mã ngành mới
- Điều chỉnh mã ngành đã thay đổi
- Loại bỏ ngành không còn phù hợp
3. Theo dõi hướng dẫn từ cơ quan thống kê
Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Tổng cục Thống kê dự kiến ban hành:
- Sổ tay hướng dẫn
- Tài liệu kỹ thuật
- Bảng chuyển đổi mã ngành cũ – mới
Doanh nghiệp nên cập nhật thường xuyên để tránh sai sót.
Kết luận
Quyết định 36/2025/QĐ-TTg đánh dấu bước cập nhật quan trọng trong hệ thống phân ngành kinh tế tại Việt Nam. Hệ thống mới phản ánh rõ hơn đặc điểm của nền kinh tế hiện đại, đặc biệt là sự nổi lên của kinh tế số, kinh tế xanh và các mô hình kinh doanh mới.
Việc triển khai hệ thống ngành kinh tế mới hứa hẹn giúp cải thiện chất lượng dữ liệu thống kê, hỗ trợ hoạch định chính sách và tăng tính minh bạch trong quản lý kinh tế. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần chủ động rà soát và cập nhật mã ngành để phù hợp với quy định mới, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra thuận lợi và tuân thủ pháp luật.
